fesstiwal słowa w piosence
--
Więcej o
Wydawnictwie

Recenzja: „Zajeździmy kobyłę historii” Karol Modzelewski

Recenzje [06.12.13]

„Zajeździmy kobyłę historii” to autobiograficzna opowieść jednego z najwybitniejszych polskich opozycjonistów zaangażowanego w działalność publiczną od końca lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, historyka, naukowca, wykładowcy akademickiego, przez dwadzieścia pięć lat objętego państwowym zakazem prowadzenia pracy dydaktycznej, wieloletniego więźnia politycznego.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Biografia Karola Modzelewskiego jest niezwykła już od samego początku.

Wychowany w socjalistycznym duchu w Radzieckim domu dziecka na początku lat czterdziestych, oddalonym 1000 kilometrów od Moskwy przeznaczonym dla dzieci międzynarodowych działaczy komunistycznych.

Wychowujący go ojczym był jeszcze przedwojennym komunistą o międzynarodowych koneksjach i takich zasługach na polu działania rewolucyjnego, później więziony w Związku Radzieckim, ostatecznie wysoko postawiony w hierarchii powojennej władzy w Polsce.

Przełom w postrzeganiu świata przez autora nastąpił w roku pięćdziesiątym czwartym gdy na podstawie rozmów w rodzinnym domu odkrył prawdziwą, krwawą, twarz systemu. Postanowił go zatem zmieniać w sposób jaki wpojono mu od dziecka, na bazie czystego, idealistycznego myślenia rewolucyjnego. Zmieniało się to wraz z upływającym czasem i doświadczeniem, nabierało innego charakteru ale lewicowa wrażliwość pozostała niezmienna.

Z tych postaw i przekonań powstał w 1965 roku List Otwarty do partii autorstwa Karola Modzelewskiego i Jacka Kuronia, który atakował system niejako z wewnątrz, z pozycji socjalistycznych idealistów.

„Wywód, że biurokracja polityczna w komunistycznych państwach zajęła miejsce burżuazji i jest nową klasa panującą godził w samo sedno systemu gdyż delegitymizował go na gruncie jego własnej ideologii” - pisze autor. To musiało mieć, i miało, określone, długotrwałe konsekwencje. Autor książki był świadkiem, uczestnikiem i współtwórca niemal wszystkich ważnych wydarzeń historycznych i działań opozycji demokratycznej w drugiej połowie dwudziestego wieku.

Karol Modzelewski za swoja działalność spędził w więzieniach łącznie osiem i pół roku. W książce zawarł wnikliwy opis mechanizmów politycznych śledztw i sądów których wielokrotnie był obiektem a także więziennego życia, zasad i warunków w nim panujących, pisany z perspektywy uczestnika. Łączy opisy zdarzeń, zresztą niezwykle barwne, bogate faktograficznie, obfite w anegdoty i smaczki z wnikliwą analizą, brakiem idealizowania własnej osoby i syntetycznymi uogólnieniami z których jawi się obraz autora - rewolucjonisty, historyka, naukowca, ale przede wszystkim człowieka niezwykle wrażliwego, mądrego i odważnego.

Zarówno z lektury książki jak i wypowiedzi publicznych łatwo zauważyć, że autor ma wiele zastrzeżeń do współczesnej Polski i efektów przemian po 1989 roku. Nie ukrywając swojej lewicowej wrażliwości z przykrością przyznaje trafność postawionej przez siebie na początku lat dziewięćdziesiątych tezy o odkładaniu budowy demokracji na rzecz budowy kapitalizmu. Odnajduje w tym nawet niepokojącą paralelę do tak dobrze sobie znanych praktyk odkładania budowy demokracji na rzecz budowy socjalizmu. Krytycznie ocenia część społecznych i ekonomicznych rezultatów transformacji ustrojowej w wyniku której wiele grup społecznych ucierpiało ekonomicznie i poczuło się wykluczone z czerpania benefitów w nowej sytuacji społeczno-politycznej. Grupy te są szczególnie podatne na populizm, będący zagrożeniem dla demokracji. Jak powiedział na spotkaniu z czytelnikami we Wrocławiu: „Czy mogło być inaczej czy nie, to spór jałowy w tej chwili, ważne są zagrożenia, (….) trauma wielkiej zmiany”.

„Nie jestem pewien, czy z historii nic nie zostaje” mówił też Modzelewski, a książka ta jest najbardziej wciągającą lekcją polskiej historii współczesnej z jaką dane mi było się zetknąć.


Adam Koszutski

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.