fesstiwal słowa w piosence
--

Święto Narodowe Trzeciego Maja

Wydarzenia [03.05.15]

Święto Narodowe Trzeciego Maja – polskie święto obchodzone 3 maja, ustanowione w 1919[1] oraz ponownie w 1990, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dzień ten jest dniem wolnym od pracy.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Sejm Czteroletni po burzliwej debacie 3 maja 1791 r. przyjął przez aklamację ustawę rządową, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja. Była drugą na świecie i pierwszą w Europie ustawą regulującą organizację władz państwowych, prawa i obowiązki obywateli. Według historyka prof. Henryka Samsonowicza, Konstytucja 3 Maja stanowi ważny element pamięci zbiorowej, bez której żadna wspólnota istnieć nie może. Jego zdaniem, Polska odzyskiwała niepodległość trzykrotnie: właśnie 3 maja 1791 r. oraz 11 listopada 1918 r. i 4 czerwca 1989 r.

Celem uchwały miało być ratowanie Rzeczypospolitej, której terytorium zostało uszczuplone w wyniku I rozbioru przeprowadzonego przez Prusy, Austrię i Rosję w 1772 r.
Konstytucja została uchwalona na Zamku Królewskim w Warszawie. Trzeciomajową sesję sejmową rozpoczął marszałek Stanisław Małachowski, który przedstawił tragiczną sytuację kraju. Następnie, po odczytaniu świadczących o zagrożeniu zewnętrznym, a specjalnie na tę okoliczność spreparowanych, raportów polskich placówek dyplomatycznych, poproszono o radę Stanisława Augusta.

Twojego światła, twojej cnoty wzywamy, Najjaśniejszy Panie, abyś nam odkrył widoki swoje ku ratowaniu ojczyzny — mówił do króla Ignacy Potocki. Choć monarcha od razu uznał uchwałę za „zgodną z wolą wielu sejmujących”, dopiero po kilku godzinach burzliwej debaty zgodził się złożyć na nią przysięgę.W pierwszych zdaniach uchwalonego przez aklamację dokumentu podkreślano jedność państwa, czego wyrazem miał być jeden rząd, skarb i armia. Artykuł pierwszy konstytucji potwierdzał dominującą rolę religii katolickiej. W drugim zaakcentowano pozycję szlachty, gwarantując jej przyznane dawniej przywileje. Szlachtę za najpierwszych obrońców wolności i niniejszej konstytucyi uznajemy; każdego szlachcica cnocie, obywatelstwu i honorowi, jej świętość do szanowania, jej trwałość strzeżenia poruczamy, jako jedyną twierdzę ojczyzny i swobód naszych — podkreślono w uchwale.

Ustawa o miastach, stanowiąca artykuł trzeci dokumentu, potwierdzała prawo mieszczan do samostanowienia w istotnych sprawach, posiadania ziemi oraz przyjmowania do stanu szlacheckiego.

Artykuł czwarty utrzymywał poddaństwo chłopów wobec szlachty, przyjmując jednak włościan „pod opiekę prawa i rządu krajowego”, co gwarantowały umowy zawarte przez nich z właścicielami ziem. Przyznawano także wolność każdemu chłopu przybywającemu lub wracającemu po ucieczce, co miało zachęcać włościan z innych krajów do zamieszkania w Polsce.
Konstytucja ustanowiła trójpodział władzy. Władzę ustawodawczą miał stanowić dwuizbowy parlament, składający się z sejmu – 204 posłów spośród szlachty i 24 plenipotentów miast – oraz senatu (złożonego z biskupów, wojewodów, kasztelanów i ministrów pod przewodnictwem króla), o ograniczonej roli.

Funkcję wykonawczą miał sprawować król i odpowiedzialny przed Sejmem rząd, zwany Strażą Praw, który tworzył prymas oraz ministrowie policji, pieczęci (spraw wewnętrznych), skarbu, wojny i spraw zagranicznych. Król mógł powoływać ministrów, senatorów, biskupów, oficerów i urzędników, a podczas wojny był wodzem naczelnym armii.

Rolę sądowniczą w państwie powierzano niezależnym trybunałom. Planowano reformę sądownictwa oraz utworzenie sądów ziemskich i miejskich, a także Trybunału Koronnego i sądów asesorskich.

Segment szósty dokumentu dotyczył organizacji Sejmu. Likwidował instrukcje poselskie nakładające na posłów obowiązek zajmowania stanowiska ich lokalnego środowiska i znosił liberum veto, wprowadzając głosowania większościowe. Kadencja miała trwać dwa lata, a posiedzenia zwoływane w zależności od potrzeb. Co 25 lat miał obradować sejm nadzwyczajny, na którym posłowie mieli pracować nad poprawą konstytucji.

Wprowadzono tron dziedziczny, likwidując wolną elekcję. Następcą tronu po Stanisławie Auguście miał być elektor saski Fryderyk August, wnuk Augusta III Sasa i jego potomkowie. Na wypadek śmierci króla lub niemożności sprawowania przez niego funkcji regencję miała sprawować Straż Praw po przewodnictwem królowej lub prymasa.
Ostatni artykuł dokumentu poświęcono „sile zbrojnej narodowej”, której celem miała być obrona suwerenności kraju. Postanowienia te są uznawane za podwaliny organizacji Wojska Polskiego.

W czasie obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia konstytucji 3 maja 1792 wokół Warszawy skoncentrowano wiele jednostek wojskowych, których zabrakło w krytycznym momencie rosyjskiego ataku w 1792. Po odzyskaniu niepodległości w 1918, rocznica Konstytucji 3 maja została uznana za święto narodowe uchwałą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919. Po II wojnie światowej obchodzono je do 1946, kiedy w wielu miastach doszło do demonstracji studenckich. Od tego czasu władze komunistyczne zaprzestały i zabroniły publicznego świętowania, a próby manifestowania były często tłumione przez milicję. Święto to zostało oficjalne zniesione ustawą z 18 stycznia 1951 o dniach wolnych od pracy. Dopiero w roku 1981 ponownie władze świętowały to historyczne wydarzenie – świadczą o tym gazety codzienne z tego czasu m.in. Trybuna Ludu, Głos Robotniczy, Życie Warszawy. Tym samym w roku 1981 pierwszy raz po wojnie – i zaznacza to „Głos Robotniczy” z wydania 1-3.05.1981 – świętowano rocznicę Uchwały Majowej.

 

 

Dziś obchodzimy 224. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. Uroczyste obchody rozpoczną się mszą świętą w intencji ojczyzny. Weźmie w nich udział prezydent Bronisław Komorowski. Po południu zainteresowani będą mogli wziąć udział w spacerze historycznym ulicami Warszawy.Obchody święta narodowego rozpoczną się od uroczystej mszy świętej  w warszawskiej archikatedrze św. Jana Chrzciciela. Weźmie w niej udział prezydent Bronisław Komorowski. Nabożeństwu będzie przewodniczył metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz, on też wygłosi homilię.Później prezydent Bronisław Komorowski wręczy na Zamku Królewskim ordery i odznaczenia państwowe. Podczas uroczystości zaplanowano wystąpienie prezydenta.

Odczytano preambułę konstytucji

 W południe zaplanowano uroczystości na placu Zamkowym, gdzie prezydent wygłosi przemówienie. Ceremonia rozpocznie się od podniesienia flagi państwowej na maszt, odczytania preambuły uchwalonej 224 lata temu konstytucji, salutu armatniego i odśpiewania pieśni "Witaj, majowa jutrzenko". Po wystąpieniu prezydenta nastąpi defilada, po której Komorowski w honorowej asyście żołnierzy przejdzie do Pałacu Prezydenckiego.

Po południu osoby zainteresowane czasami konstytucji 3 maja będą mogły wziąć udział w spacerze historycznym ulicami Warszawy. Przewodnicy wystąpią w strojach z epoki i wcielą się w postaci m.in. króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Hugona Kołłątaja, Izabeli Czartoryskiej i Stanisława Małachowskiego.

We Wrocławiu obchody Święta Konstytucji Trzeciego Maja rozpoczęły się przy Panoramie Racławickiej. W południe odbył się tam apel pamięci i salwa honorowa oraz złożenie wieńców pod pomnikiem konstytucji. Godzinę później rozpoczęła się msza św. w intencji Ojczyzny celebrowana Metropolitę Wrocławskiego, Józefa Kupnego w Archikatedrze pw. św. Jana Chrzciciela.

W Wałbrzychu po godzinie 12.00 na Placu Magistrackim zebrali się uczestnicy uroczystości i pocztów sztandarowych. Na 12:20 rozpoczęli wielki przemarsz ulicami miasta do kościoła pw. Św. Aniołów Stróżów, gdzie odbyła się msza św. O 14 zgromadzenie udadzą się na Plac Kościelny, gdzie złożą kwiaty pod pomnikiem Niepodległości. Uroczystości zakończą się o 14:45 na Placu Magistrackim.

W Jeleniej Górze obchody rozpoczęły się o 12.30 pod pomnikiem „Wolność i Niepodległość”. Po uroczystościach odprawiona została msza św. w intencji Ojczyzny.

W Jaworze odbył się konkurs na najlepsze przemówienie z okazji Święta 3 Maja. W Kłodzku parada piechoty górskiej. W Zgorzelcu przed Pomnikiem Millenium, miejska uroczystość patriotyczna. Milicz uczcił rocznicę paradą konstytucyjną.

Pierwsza w Europie, druga na świecie - na tych stwierdzeniach kończy się wiedza wrocławian na temat Konstytucji Trzeciego Maja. Tylko nieliczni potrafili podać datę jej uchwalenia czy inne szczegóły.

Litwa: wileńskie obchody Konstytucji 3 Maja

Z okazji Konstytucji 3 Maja prezydent Litwy Dalia Grybauskaite i przewodnicząca Sejmu Loreta Graużiniene przekazały Polsce pozdrowienia, a na wileńskim cmentarzu na Rossie, tradycyjnie, kwiaty i wieńce złożyli przedstawiciele polskiej dyplomacji i społeczności polskiej.

Wileńskie obchody Konstytucji 3 Maja odbyły się tradycyjnie na cmentarzu na Rossie, przy Mauzoleum Matki i Serca Syna, gdzie spoczywa serce marszałka Józefa Piłsudskiego i jego matka. W uroczystości składania wieńców i kwiatów uczestniczyło kilkuset Polaków mieszkających na Litwie a także liczni turyści z Polski, którzy w tych dniach przebywają w Wilnie.

Ambasador Polski na Litwie Jarosław Czubiński przemawiając na Rossie zaznaczył, że uchwalenie Konstytucji, pierwszej w nowożytnej Europie, a drugiej na świecie – po konstytucji USA - było krokiem odważnym i postępowym, wprowadzającym „zasady demokracji i równouprawnienia wszystkich mieszkańców”.

Na Litwie dzień Konstytucji 3 Maja jest zaliczany do dni upamiętnianych, ale nie jest to dzień wolny od pracy. Nie ma tu żadnych tradycji w związku z tą datą. Część społeczeństwa litewskiego nadal uważa, że Konstytucja 3 Maja zapoczątkowała utratę niezależności Litwy. 

Opr. glk

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.