fesstiwal słowa w piosence
--

Recenzja: „Twórcze wiązanie teorii i praktyki pedagogicznej", Praca zbiorowa

Recenzje [07.11.15]

Każda prawdziwa nauka ma swój przysłowiowy awers i rewers. Jeżeli uznamy, że jednym z nich jest teoria, a drugim praktyka, to otrzymamy całościowy model danej dyscypliny naukowej. Jak twórczo wykorzystać potencjał teorii, aby tym samym wzmocnić oddziaływanie praktyki naukowej, o tym mówi praca zbiorowa zatytułowana „Twórcze wiązanie teorii i praktyki pedagogicznej", red. naukowa: Marta Kowalczuk-Walędziak, Alicja Korzeniecka-Bondar, Katarzyna Bocheńska-Włostowska.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Każda nauka buduje własny system wiedzy teoretycznej z myślą o jej rozszerzeniu czy współdziałaniu z praktyką działania. Zdawałoby się, że jedna sfera z drugą jest nierozerwalnie związana. Okazuje się, że sprawa nie jest taka prosta. Nie zawsze głęboki teoretyczny namysł nad konkretnym działaniem i jego konsekwencjami przeistacza się w ogólną lub szczegółową zawodową praktykę, o czym przekonuje nas Jarosław Gary w swoim tekście  „O naturze łączności/rozłączności teorii i praktyki pedagogicznej otwierającym niniejszą książkę.

Pedagogika budując swój własny zrąb wiedzy teoretycznej o wychowaniu, kształceniu i samokształceniu człowieka dowiodła, iż od początku starała się angażować naukowców w praktyczne działania stymulujące rozwój nowych trendów czy badań przemieniając się z dydaktyki ogólnej w sferę praktyki pedagogicznej.
Praca naukowa, którą mam przyjemność recenzować stara się w kilku rozdziałach usystematyzować zagadnienia współistnienia teorii i praktyki we wspólnotowej perspektywie poznawczej i praktycznej stosowanej później w procesie nauczania, wychowania. Pedagodzy teoretycy i nauczyciele wychowawcy tak naprawdę współdziałają ze sobą od lat, gdyż jedni i drudzy inspirują się wzajemnie korzystając z owoców własnej pracy. Nie ma teorii wychowania bez powiązania z praktyką nauczania, tak jak nie ma autorytetu nauczyciela bez całej sfery wiedzy teoretycznej przekazanej nam w pismach przez jej klasyków i współczesnych kontynuatorów. Inaczej tak teoria jak i praktyka skazane zostałyby na swoisty zastój myślowy.

W części pierwszej zatytułowanej przez redaktorki „Możliwości" Marta  Kowalczuk-Walędziak, Alicja Korzeniecka-Bondar z Uniwersytetu w Białymstoku zwróciły się do pracowników naukowo-badawczych różnych uczelni w Polsce oraz do pedagogów praktyków zatrudnionych w placówkach szkolnych i doskonalenia nauczycieli, aby przygotowali własne autorskie wypowiedzi na ten temat. To, że wywodzą się z różnych środowisk pedagogicznych daje gwarancję, iż to ważne węzłowe zagadnienie ukazane zostanie nam z wielu
badawczych, poznawczych i praktycznych perspektyw.

Jak wynika to z poszczególnych artykułów transfer wiedzy między teorią i praktyką pedagogiczną może odbywać się na różnych polach, czy to w czasie przekraczania umownych granic między naukowcami, a praktykami wiedzy pedagogicznej, o czym pisze Joanna Madalińska-Michalak z Uniwersytetu Łódzkiego w swoim tekście "Edukacyjne badania w działaniu: przekraczanie granic między naukowcami i praktykami a tworzenie wiedzy pedagogicznej", czy to w momencie bezpośredniego kontaktu naukowca ze studentami lub uczniami. Gdyż w obliczu wyzwań jakie stoją przed współczesnym systemem edukacji, to właśnie nauczyciele inspirują uczonych teoretyków swoją praktyczną wiedzą np. z zakresu działalności nauczycielskiej czy organizacji życia szkoły.

Marta Kowalczuk-Walędziak uzupełnia ten temat swoim tekstem „Transfer wiedzy między uczelniami a instytucjami społecznej praktyki edukacyjnej". Wskazuje na pojawienie się w drugiej połowie XX wieku społeczeństwa uczącego się, bezustannie się doszkalającego uważa, że nie byłoby to możliwe bez ciągłego transferu wiedzy w systemie edukacyjnym między praktykami a teoretykami. Mamy tu do czynienia z tzw. transferem interorganizacyjnym (między organizacjami, instytucjami, uczelniami), gdzie wszechstronnie korzysta się przy tym ze środków masowego przekazu, inkubatorów przedsiębiorczości, z instytucji uniwersytetu otwartego, z prac zespołów interdyscyplinarnych itp.

Kolejne wypowiedzi utwierdzają nas w przekonaniu, iż tylko współdziałanie tych dwóch sfer teoretycznej i praktycznej gwarantuje, iż podstawowe założenia oraz wynikające z nich badania będą mogły być zastosowane w praktyce. Mówi o tym Anna Krajewska z uniwersytetu białostockiego w pracy „Teoria współdziałania w uczeniu się - podstawowe założenia, wyniki badań i możliwości zastosowania w praktyce". Uzupełnia temat jej koleżanka Beata Kunat pisząc o "Teorii i praktyce pedagogicznej z perspektywy autobiografii zawodowych nauczycieli edukacji wizualnej", gdzie często na wstępnym etapie edukacji lekceważy się wiedzę teoretyczną.

W drugiej części noszącej tytuł "Wyzwania" autorzy Alicja Korzeniecka-Bondar (Uniw. Białystok) Jerzy Jakub Czarkowski (Uniw. Warszawski im. Marii Curie-Skłodowskiej), Tomasz Prymak (Uniw. Białystok), Radosław Kucharczyk (Uniw. Warszawski) próbują uchwycić najważniejsze wyzwania stojące przed teraźniejszością i przyszłością. Między innymi Czarkowski pisze o społeczeństwie wiedzy „Perspektywa 45+", Prymak o autoedukacji studentów, która według niego jest szansą ściślejszego powiązania teorii z praktyką, a Kucharczyk ukazuje unijne założenia europejskiej polityki językowej. I to jest według mnie bardzo ciekawa część tej pracy, gdyż pokazuje wprost, iż bez ścisłej współpracy teoretyków i praktyków nauczania trudno będzie zrealizować te ambitne zadania. 

W  Trzeciej części zatytułowanej "Inspiracje" Barbara Dubiel i Bożena Tołwińska (Uniw. Białystok) zajęły się pokazaniem, jak można przejść od teoretycznego przygotowania, do badania w działaniu. Ukazała to na podstawie analizy projektu innowacyjnego nauczania kl. III podstawowej - zastosowanie metody porównawczej w geometrii sferycznej. Tołwińska skupiła się na możliwości zastosowania tutoringu w edukacji akademickiej. Praca indywidualna z małymi grupami studentów, to u nas ciągle przyszłość. Badania wykonano na 69 studentach kierunku: praca socjalna i pedagogika. Mimo że większość studentów opowiedziała się za zmianami w systemie nauczania, kontaktów studentów z kadrą nauczającą, to u nas ciągle tutoring ze względu na organizację systemu nauczania akademickiego jest w powijakach.

Maciej Smuk (Uniw. Warszawski) zajął się w swoim artykule  „Modelem kształcenia nauczycieli języka francuskiego w Polsce, na przykładzie filologii romańskiej UW". Nowe rozporządzenie Krajowych Ram Kwalifikacji zostało dostosowane do Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego. Edukację podzielono na kilka modułów. Nie będę Państwa w to wtajemniczał, gdyż autor skupił się na specyfice kształcenia nauczycieli francuskiego na filologii romańskiej Uniw. Warszawskiego. Opracowano tu dwa warianty profilu metodycznego: dwustopniowy „klasyczny" obejmujący studia licencjackie (nauczanie w przedszkolach i dwuletnie studia magisterskie) nauczanie w szkołach). Reasumując: przeładowanie programów nauczania odbija się na jakości nauczania, ograniczenie teorii (wykładów) kosztem praktyk odbija się słabym przygotowaniu teoretycznym.

Bożena Rokicka (Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Elbląg) w swoim tekście skupiła się na analizie "Ośrodka doskonalenia nauczycieli jako centrum wymiany wiedzy i doświadczeń praktycznych". Powołane przez MEN służą oprócz podnoszeniu kwalifikacji przez kadrę nauczycielską, wspieraniu i współpracy z placówkami szkolnymi, pedagogami. Zajmują się też pracą socjalną, socjoterapią, edukacją prorodzinną, wspierają powstawanie nowych programów wychowawczych i szkolnych. Jak się okazuje edukacja permanentna obowiązuje  też kadrę wykładową. Nieustanne doskonalenie swojej wiedzy na różnego rodzaju studiach podyplomowych, studiach doktoranckich sprzyja dodatkowo wymianie doświadczeń między kadrą naukową a nauczycielami praktykami.

W końcowym artykule Katarzyna Szorc (Uniw. Białystok) zatytułowanym „W pewnym przedszkolu..." czyli o praktyce edukacyjnej inspirowanej założeniami teoretycznymi twórców i kontynuatorów nowego wychowania" analizuje różne współczesne koncepcje nauczania przedszkolnego - metody wg. myśli Freinteta i Marii Montessorri. Oba te nowatorskie nurty mają swoich zwolenników jak i przeciwników. Wychowankowie od pierwszej grupy po ostatnią pracują z tym samym wychowawcą. Program nauczania realizowany jest ściśle we współpracy z rodzicami. Nauczyciele obserwują dzieci, ale także analizują na bieżąco swoje własne zajęcia. Podkreśla się ważne obcowanie dziecka z naturą i kreowanie nauki poprzez zabawę budując jego osobiste radosne dzieciństwo.

Książka pod redakcją Marty Kowalczuk-Walędziak, Alicji Korzenieckiej-Bondar, Katarzyny Bocheńskiej-Włostowskiej otwiera przed nami zdawałoby się hermetyczny i nudny świat rywalizacji teorii naukowych z praktyką. Okazuje się, że obie sfery w założeniach współczesnej nauki są skazane na współdziałanie i ścisłą współpracę. Dzięki podziałowi pracy na trzy bloki tematyczne: Możliwości, Wyzwania, Inspiracje, otrzymaliśmy bardzo ciekawy, wieloaspektowy obraz współczesnych związków między, jak podkreśliły to w tytule redaktorki twórczych powiązań teorii pedagogicznej z praktyką nauczania. Jest to o tyle ważne, iż lawinowy innowacyjny rozwój nauki i techniki wymaga od nas również analitycznego myślenia, wyciągania wniosków i praktycznej ich realizacji w dynamicznie zmieniających się realiach współczesności.

GLK. Informacja nadesłana

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.