fesstiwal słowa w piosence
--

Recenzja: „Przemyśleć z Michelem Foucaultem edukacyjne dyskursy o młodzieży" Helena Ostrowicka

Recenzje [12.02.16]

Oficyna wydawnicza Impuls znana jest z tego, iż publikuje ciekawe prace naukowe, monografie, opracowania. Tym razem mam przyjemność recenzowania książki Heleny Ostrowickiej pt. „Przemyśleć z Michelem Foucaultem edukacyjne dyskursy o młodzieży".

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Publikacja niniejsza jest, jak pisze autorka, rozwinięciem jej własnych badań nad dyskursem edukacyjnym o młodzieży. Dyskursem bazującym na Foucaultowskim podejściu do dyskursu rozumianego jako epistemologiczna wiedza na temat urządzania młodzieży rozumianego jako kompleksowa polityka realizowana czy planowana względem młodzieży. To zespół pojęć i przedmiotów wypowiedzi, które dotyczą szeroko pojętych badań lub analiz procesów polityki młodzieżowej połączonej z analityką procesu urządzania.

Kolejny trop, która „przemyśla" Ostrowicka związany jest z terminem użytym po raz pierwszy przez Michela Foucaulta - gouvernmentalité czyli tłumacząc to na polski "Rządomyślność". Pojęcie to może być rozumiane jako: sposób, w jaki rządy usiłują wytwarzać obywateli, którzy w najlepszy możliwy sposób realizują ich politykę lub zorganizowane praktyki (mentalne, racjonalne i techniczne), za pomocą których zarządza się podmiotami. Inaczej mówiąc, jest to zespół technik i strategii, poprzez które społeczeństwo daje sobą kierować.

Obszar badawczy, który nakreśla w swojej pracy Ostrowicka oscyluje wokół trzech głównych kategorii: dyskursu edukacyjnego, dyspozytywu i urządzania.
Poszukując odpowiedzi  autorka wykracza interpretacyjnie poza teksty Foucaulta odwołując się do prac powstałych z ich inspiracji, a mieszczących się jak pisze „w nutach nazywanych postfoucaultowską analizą dyskursu i dyspozytywu oraz studiami nad urządzaniem. Poszukiwanie inspiracji i związków łączących myśl Foucaulta z różnymi kontekstami społecznymi czy politycznymi znacznie wzbogaca współczesną pedagogikę czyniąc z niej współczesną interdyscyplinarną naukę otwartą na nowe interpretacje i przemyślenia.

Prace Michela Foucaulta przetłumaczono w większości na język polski z ponad dwudziestoletnim opóźnieniem w stosunku do czasu, w jakim ukazały się oryginały. Nie umniejsza to spuścizny naukowej  Foucaulta, gdyż jego przemyślenia ciągle inspirują nowe pokolenia badaczy, o czym świadczy też ta praca monograficzna. Pedagogika i pedagogia współczesna są również związane ściśle z elementami praktyki edukacyjnej, gdzie przeważa dyskurs w szerokim jego rozumieniu. Obszar badawczy  autorki mieści się w polu zainteresowań pedagogiki ogólnej, która postrzegana jest  również jako metapedagogika stanowiąca wyjście ku budowaniu jak pisze  Śliwerski pedagogiki komparatystyczno-syntetycznej. Pozwala to na przyjęcie różnych perspektyw poznawczych w opisie i interpretacji szeroko rozumianej praktyki edukacyjnej.

Aby tego dowieść Ostrowicka w pierwszym rozdziale wprowadza nas w problematykę i strategię  recepcji prac Michele Foucaulta w polskiej pedagogice. Robi to tak, abyśmy zobaczyli jak Foucaultowskie kategorie rezonują ze sobą wchodząc w harmonijne relacje. W dalszej części  rozwija znaczenia kategorii dyskursu edukacyjnego występujących w rodzimych badaniach empirycznych.
Poddaje je analizie leksykalnej definicje obecne w języku pedagogiki, z drugiej
zaś ich praktykę badawczą.

W rozdziale drugim poświęca analizie governemetality studie jako perspektywę badawczą, którą wiąże ściśle z interpretacją „racjonalności rządzenia" w kategoriach diagramu aktualizującego dyspozytywy władzy.

W ostatnim, trzecim rozdziale Ostrowicka skupia się na przemyśleniach dyskursów pedagogicznych  o młodzieży i tych związanych z dyspozytywem wieku. Proponuje w nim analityczny model diagramu urządzania, który zakłada analizę dyspozytywu na dwóch poziomach: dziedzinowym i prototypowym.
Zgodnie z Foucaultowską strategią transkrypcji i strategią fugi, autorka kończy swoją pracę analizując i interpretując dyspozytyw wieku jako zjawisko towarzyszące pedagogizacji życia społecznego. Przy czym strategia transkrypcji pozwala przenieść Foucaultowską metodę do innej  dziedziny i tematyki badań.
Zaś strategia fugi pozwala na różne ich wariacje, transformacje i redefinicje jego kategorii oraz syntezę różnych podejść. Stąd właśnie bierze się też niezwykłe zainteresowanie spuścizną naukową Michela Foucaulta, gdyż poddaje się ona łatwo wieloaspektowej naukowej interpretacji dostosowując ją do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Jest polem badawczym, które
pozwala szybko zrekonstruować porządek wiedzy, tym w perspektywie porównawczej.

Ciekawa praca, mająca znamię oryginalności i otwierająca dla kolejnego pokolenia Foucaultologów nowe ścieżki badawcze. Wszak to właśnie, że dostaliśmy jego tłumaczenia tak późno, pozwala nam odnosić je do problemów współczesnej pedagogiki i edukacji i interpretować prawie na bieżąco, zgodnie z potrzebami i rozwojem polskiej pedagogiki krytycznej i studiów nad młodzieżą i jej potrzebami. 

Gabriel Leonard Kamiński

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.