fesstiwal słowa w piosence
--
Więcej o
Wydawnictwie

Recenzja: „Fatamorgana saudyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej kobiet” Anna Odrowąż-Coates

Recenzje [15.02.16]

Być kobietą… to znaczy kim? Jak bardzo płeć może definiować naszą rolę społeczną ze względu na filozofię, naukę, kulturę, położenie geograficzne czy w końcu wyznawaną religię? Zagadnienie stale powracające na grunt badań naukowych (jak i tych mniej naukowych). I to nie bez emocji. Czy XXI wiek musi zmagać się z płcią jako kategorią zniewolenia? Może to kwestia niepotrzebnie wyolbrzymiana, bądź też nigdy niebrana na poważnie. A może samo pytanie jest nad wyraz trywialne?

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Wspomniane kwestie stają się jeszcze istotniejsze w świetle zdarzeń, których areną jest od przeszło roku Europa. Ostatnie miesiące trwającego na starym kontynencie kryzysu imigracyjnego dzielą dość wyraźnie przekaz medialny na dwa główne nurty – jeden opisuje przybyszy jako uchodźców, uciekających przed wojną i pewną śmiercią, drugi – jako migrantów ekonomicznych, planujących egzystować bezstresowo w oparciu o zachodnioeuropejską pomoc socjalną. Pierwszy nurt zwraca uwagę na przede wszystkim na potrzebujące pomocy kobiety i dzieci, ten drugi zaś na młodych silnych mężczyzn, z ostatnio nasilonymi tendencjami do gwałtów na Europejkach. Jakby nie było kwestia kobiet lub szerzej płci jest jedną z głównych osi tego sporu.

Wspominam to nie w celu zajęcia jakiegokolwiek stanowiska w tej histerii, tylko po to, by zwrócić uwagę na tło obu tych tendencji, a mianowicie odmieniany przez wszystkie przypadki islam i jego stosunek do płci pięknej. Zamiast wyciągać daleko idące (i w większości krzywdzące) wnioski przyjrzałam się bliżej pozycji Anny Odrowąż-Coates, badaczki, która przez dwa lata dokumentowała sytuację kobiet w Arabii Saudyjskiej. Autorka przeprowadziła wieloaspektowe badania etnograficzne, by nakreślić przestrzeń społeczno-kulturową kobiety, oraz odnaleźć jej uwarunkowania w procesie socjalizacji.

Pierwsza część Fatamorgany to wprowadzenie do przyjętego przez autorkę dyskursu teoretycznego – merytoryczne tło interpretacji zebranego materiału. Wykorzystane teorie: socjalizacji, płci kulturowej i stratyfikacji społecznej według płci stanowią rzetelne podłoże akademickie. Z kolei odniesienie do teorii reprodukcji Bourdieu – zastosowanej w odmiennym kulturowo kontekście socjalizacyjnym – pomaga uwypuklić autorce dominującą rolę religii w utrwalaniu pozycji jednostek warunkowanej hierarchią płci kulturowej. Co łączy się z pracami Durkheima o funkcjach wierzeń religijnych. Owocem tego teoretycznego mariażu jest nowy dyskurs, przenoszący kontrolę społeczną do wnętrza jednostki. Tytułowa fatamorgana to pozorna obecność kobiet w przestrzeni publicznej (a właściwie ich nieobecność) – sferze przynależnej mężczyznom ,,(...) począwszy od ich niewidzialności pod zwojami zasłony, przez ukryty świat za murami domów, sekcji sklepów czy kawiarni tylko dla kobiet oraz kobiecych imprez towarzyskich, kobiety są a jednak jakby ich nie było”.

O ile pierwsze rozdziały tej pozycji będą fascynującym spacerem teoretycznym dla wybranych czytelników, o tyle następne porwą znacznie szersze grono odbiorców. Najciekawszym materiałem analitycznym badaczki są pogłębione i swobodne wywiady ze 124 Saudyjkami w różnym wieku, pochodzącymi z rozmaitych kast, o różnym stanie cywilnym i różnym natężeniu kontaktów z osobami odmiennymi ideologicznie. Szalenie interesujące są szczegółowe opisy autorki dotyczące m.in. wizyty w tamtejszym salonie piękności, codziennych prób funkcjonowania w miejscach publicznych czy też zmian reakcji otoczenia ze względu na ,,eksperymenty” związane z wyglądem. Warto również wspomnieć o licznych źródłach medialnych analizowanych przez badaczkę. Możemy także dowiedzieć się, dlaczego według muzułmańskich uczonych dopuszczenie kobiet do prowadzenia pojazdów (tak, obecnie jest to zakazane) doprowadzi do homoseksualizmu mężczyzn. Po te, jak i po wiele innych, zaskakujących informacji, odsyłam do lektury. Naprawdę warto zapoznać się z tym bardzo słabo słyszalnym (bo też trudno dostępnym) ­ głosem Saudyjek; ich opinią o życiu własnym, jak i obcej im kulturze zachodniej.

Na zakończenie pragnę jedynie dodać, że lekturą tej pozycji możemy znacząco poszerzyć posiadaną wiedzę na temat sytuacji kobiet w kulturze islamu. Podkreślam przy tym zdecydowanie, że jest to opis saudyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej, a mechaniczne rozciąganie go na kraje, w których dominuje wiara w Allacha jest nie tylko niewskazane, ale i bezsensowne.

Podoba mi się, kupuję:

JDB

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.