fesstiwal słowa w piosence
--

Stanowisko PIK w sprawie utrzymania zerowej stawki VAT na książki

Prawo [30.06.10]

Publikujemy apel Polskiej Izby Książki do polskiego rządu o zachowanie zerowej stawki VAT na książki papierowe i zrównania podatku na inne nośniki treści chronionych prawem autorskim. Stanowisko to zostało przedstawione na wczorajszej konferencji prasowej przez Prezesa PIK, Piotra Marciszuka, w której uczestniczyli również Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski, Dyrektor Instytutu Książki Grzegorz Gauden, Dyrektor Biblioteki Narodowej Tomasz Makowski, Prezes Izby Wydawców Prasy Wiesław Podkański oraz Dyrektor Instytutu Teatralnego Maciej Nowak. Piotr Marciszuk przekazał załączone pismo podczas wczorajszego spotkania bezpośrednio ministrowi Zdrojewskiemu, zostało ono również przesłane do ministra finansów Jacka Rostowskiego.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Opinia Polskiej Izby Książki w sprawie 0% stawki VAT na druk i sprzedaż książek:

 

 

 

                                                                                       Warszawa, 28.VI.2010 r.

Dr Piotr Marciszuk
Prezes Polskiej Izby Książki
Wiceprezydent Federacji Wydawców Europejskich


                                                     

                                                    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
                                                     Ministerstwo Finansów

 

Dzisiaj doskonale wiadomo, iż wysokość opodatkowania VAT ma ogromny wpływ na sprzedaż książek. Wiemy to jeszcze lepiej po wymianie informacji i doświadczeń z innymi krajami Unii Europejskiej. Wyższa stawka VAT nieuchronnie prowadzi do spadku sprzedaży i czytelnictwa. U nas na przykład prasa została obłożona 7% stawką podatku VAT ze znanym skutkiem – nakłady gazet codziennych i wielu czasopism zaraz po wprowadzeniu podatku znacząco spadły, spadło również czytelnictwo prasy.

W przypadku książek sytuacja jest znacznie bardziej drastyczna, ponieważ stan czytelnictwa w Polsce jest bardzo niski (według ostatnich badań Instytutu Czytelnictwa Biblioteki Narodowej odsetek czytających Polaków nie przekracza 38%, sytuując nas na szarym końcu Europy), co w znacznej mierze wynika z niskiej dostępności książek dla zainteresowanych. Książki w Polsce są drogie dla ich odbiorców – ceny książek zrównały się z cenami ogólnoeuropejskimi, ponieważ zrównały się także koszty surowców i usług. Tylko pensje mamy na poziomie 62% średniej europejskiej… Obszar biedy obejmuje niemal 1/3 populacji i w tym obszarze nie ma nawet mowy o możliwości zakupu choćby jednej książki rocznie. Stan bibliotek i stopień ich zaopatrzenia w nowości jest również bardzo niski.

W tej części społeczeństwa, która posiada nawyki czytania i kupowania książek, na zakupy takie przeznacza się stale mniej więcej tę samą sumę pieniędzy. Dobrze pokazuje to słynny w Europie przypadek Szwecji, gdzie w 2003 roku obniżono VAT na książki z 25% do 5%, zaś producenci i sprzedawcy przekazali tę obniżkę bezpośredniemu konsumentowi. Wynik był zaskakujący, ponieważ wzrost sprzedaży książek wyniósł w wyniku tej operacji prawie dokładnie tyle, o ile obniżono stawkę VATu. Oznacza to zatem, iż cena książek ma bezpośredni wpływ na wysokość ich zakupu w skali całego rynku.

Posługując się tą analogią śmiało można zaryzykować tezę, iż obłożenie sprzedaży produkcji i sprzedaży książek 7% VAT z całą pewnością przyniesie spadek zakupów książek co najmniej o 7%. W kraju, w którym odsetek ludzi wykształconych jest wciąż niewielki, i w którym na ogólnopolską promocję książek i czytania przeznacza się znikome kwoty, siedmioprocentowa nawet strata w poziomie czytelnictwa byłaby niezwykle dotkliwa. Spróbujmy jednak przedstawić korzyści wynikające z czytania książek i zagrożenia w przypadku dalszego spadku czytelnictwa. Najpierw korzyś

  1. Społeczeństwo oczytane, z dużym odsetkiem ludzi wykształconych, to społeczeństwo świadomych wyborców politycznych, optujących za rozwojem kraju, głosujących przeciw populizmowi i Ciemnogrodowi;

  2. Ludzie oczytani są podstawą rozwoju gospodarczego, ponieważ są elastyczni na rynku pracy i łatwo zmieniają kwalifikacje (Włosi w dwudziestoletnich badaniach związków czytelnictwa z gospodarką dowiedli istnienia bezpośredniego związku oczytania ze wzrostem gospodarczym);

  3. Oczytanie to podstawa twórczości (jak napisała Astrid Lingren, wszystko, co wielkie na tym świecie, najpierw pojawiło się w ludzkiej wyobraźni), również w innych dziedzinach kultury, takich jak radio i telewizja, mające ogromny wpływ na społeczne myślenie i postawy;

  4. Ludzie oczytani są bardziej otwarci na innych ludzi, tworzą postawy prospołeczne, wnoszą zaufanie jako najistotniejszy czynnik spajający ludzkie wspólnoty – dzięki ludziom książki można tworzyć społeczeństwo bezpieczne, bogate i bardziej zaangażowane w demokrację.

Jeśli chodzi o zagrożenia wynikające ze spadku czytelnictwa, wymieńmy te najważniejsze:

  1. Podwyżka cen książek (VAT zawsze obciąża odbiorcę detalicznego) spowoduje spadek sprzedaży książek. To z kolei oznacza zmniejszenie liczby tytułów i wysokości nakładów. Mniejsze nakłady to wyższe koszty jednostkowe, a więc pozostajemy w błędnym kole wzrostu cen książek. Już dzisiaj sam fakt kryzysu gospodarczego powoduje wspomniane powyżej ujemne skutki spadku sprzedaży (w warunkach kryzysu ludzie oszczędzają w pierwszej kolejności na kulturze), podwyżka VATu tendencje te jedynie by wzmocniła. Warto dodać, iż rynek książki w Polsce jest bardzo mały – jest na przykład ponad 9 razy mniejszy wartościowo od rynku niemieckiego, który, jak wiadomo, ma tylko nieco ponad dwa razy więcej ludności niż Polska.

  2. W Polsce w przypadku książki przeznaczonej na rynek ogólny (najkrócej mówiąc- nieedukacyjnej) dominuje sprzedaż konsygnacyjna, ze 100% prawem zwrotu. Faktury wystawia się z reguły po pół roku za sprzedane egzemplarze. W przypadku wprowadzenia VAT znaczna część książek znajdujących się w księgarniach, a sprzedanych przed datą wprowadzenia VAT podlegałaby natychmiastowemu opodatkowaniu VATem. Tych pieniędzy nie ma dziś na rynku, system dystrybucji książek (hurtownie i księgarnie) to jedna z przyczyn chronicznego kryzysu książki w Polsce. Można się też spodziewać zjawiska unikania przyjmowania książek przez księgarzy przed datą wprowadzenia VAT, aby uniknąć powyższego zjawiska. Wtedy nie byłoby w ogóle najlepszego sezonu sprzedaży książek przed Bożym Narodzeniem,

  3. Słaby rynek księgarski w znacznej mierze nie wytrzymałby ekonomicznie zwiększonych kosztów sprzedaży książek podczas wprowadzania VAT. Dla budżetu państwa oznacza to wzrost bezrobocia i wydatków socjalnych na bezrobotnych z tej branży.

  4. Niesłychanie doniosłe konsekwencje miałoby wprowadzenie VATu na książki edukacyjne, przede wszystkim podręczniki. Jak wspomniano wyżej, obszar biedy w Polsce dochodzi do 30% populacji. Dla dzieci z biednych rodzin rząd przeznacza rosnące z roku na rok fundusze na zakup podręczników (program „Wyprawka szkolna”, obejmujący kolejne roczniki dzieci i młodzieży szkolnej). Jest oczywiste, że wzrost cen podręczników zwiększyłby wydatki budżetu państwa na zakupy podręczników dla dzieci w tych rodzin.

  5. W Polsce podręczniki zakupują dzieciom rodzice z budżetów domowych. Już dzisiaj, na obecnym poziomie cen znaczna część młodzieży szkolnej, zwłaszcza z wyższych poziomów edukacyjnych, nie objętych rządowych programem „Wyprawka szkolna”, nie kupuje podręczników w ogóle. Jest oczywiste, ze podwyżka cen podręczników o wysokość VATu zwiększyłaby jedynie tę grupę, hamując młodzieży dostęp do edukacji.

  6. Zmniejszenie rynku podręczników szkolnych miałoby istotny wpływ na cały rynek książki, książka edukacyjna bowiem to 1/3 całego rynku książki w Polsce.

  7. Warto też przy tej okazji wspomnieć, o jakich wartościach tutaj mówimy – jeśli wartość polskiego rynku książki ocenia się na około 5 miliardów złotych (liczoną w cenach detalicznych, dla ostatecznego odbiorcy), to wartość podatku VAT nałożonego na ten rynek nie przekraczałaby 350 mln złotych. Można przypuszczać, że wzrost wydatków budżetowych związanych z negatywnymi skutkami wprowadzenia VAT na książki byłby porównywalny z zyskiem wynikającym z wprowadzenia tego podatku, zaś koszty społeczne z tego wynikające byłyby trudne do odrobienia w bardzo długiej perspektywie.


Warto też przypomnieć, iż zredukowane stawki podatku VAT na sprzedaż książek i prasy są regułą w krajach Unii Europejskiej (tylko trzy kraje posiadają pełną, standardową stawkę VAT na książki – Dania, Słowacja i Bułgaria). Co więcej, europejską tendencją jest ich redukowanie, tam, gdzie dotychczas były wyższe (Szwecja z 25% na 5% - 2003 r.; Chorwacja z 22% na 0% - 2000 r.; Estonia z 18% do 5% - 1999 r.). Gdyby zatem Polska miała stać się wyjątkiem, oznaczałoby to oddalenie się od europejskich standardów cywilizacyjnych. W kilku bardzo wysoko rozwiniętych krajach Unii (jak Wielka Brytania i Irlandia) nadal obowiązuje zerowa stawka VAT na książki, mimo iż kraje te przeznaczają olbrzymie kwoty na promocję książek i czytelnictwa. Kilka dni temu, w czasach ciężkiego kryzysu, nowy rząd Davida Camerona ogłosił, iż zamierza zrezygnować z derogacji zapisanej w swym traktacie akcesyjnym do Unii Europejskiej i wprowadzić standardową stawkę VAT na książki i czasopisma. Środowisko książki gwałtownie zaprotestowało i zaledwie po dwóch dniach rząd angielski wycofał się z tej skrajnie niepopularnej propozycji.

Problem podatku VAT na książki i prasę nie zamyka się tylko w zerowej stawce na druki papierowe. W związku z gwałtownym rozwojem mediów elektronicznych i nowych nośników treści kulturowych środowisko książki apeluje do władz Unii i rządów krajów członkowskich, by w całej Europie uznać jedną jedyną definicję książki, opartą na prawie autorskim („dzieło”) i systemie ISBN, niezależnie od nośnika, na jakim dzieło zostało wydane. Definicja książki bowiem jako dzieła wydrukowanego na papierze jest dzisiaj co najmniej anachroniczna. Warto podkreślić dwa ważne fakty zaistniałe w tej sferze w Unii Europejskiej: po pierwsze Komisja Europejska wydała Dyrektywę 2009/47/EC z 5.V.2009 roku, która zezwala (nakazuje?) krajom członkowskim zastosowanie zredukowanych stawek podatku VAT na „książki wydane na wszystkich fizycznych nośnikach” – czyli na papierze, taśmie magnetofonowej lub płytach CD. Definicja książki z w/w Dyrektywy obejmuje zatem także audiobooki (książki do słuchania) oraz e-booki (książki elektroniczne) na płytach CD. Poza zasięgiem tej definicji, a zatem i możliwości ulgi podatkowej, pozostaje książka elektroniczna dostępna tylko online, za pośrednictwem Internetu. Prawo europejskie wciąż traktuje tę formę jako usługę. Pojawił się jednak wyjątek, Hiszpania wbrew prawodawstwu europejskiemu w tym zakresie zastosowała jednolitą definicję książki, obejmując nią (a więc i zredukowaną stawką VAT) także e-booki, dostępne tylko on-line. Przypadek hiszpański może stać się przełomem w tej kwestii, oby stał się pozytywnym przykładem dla prawodawców z Unii Europejskiej.

Niestety polski rząd nie wdrożył jeszcze Dyrektywy 2009/47/EC i w Polsce tylko książki papierowe cieszą się zerową stawką VAT. Ponieważ derogacja ta dobiega kresu 31.XII. br, środowisko książki zwraca się z gorącym apelem do polskiego Rządu o walkę w Brukseli o zachowanie zerowej stawki VAT na ksiązki papierowe, ale również apelujemy o implementację w/w Dyrektywy i zrównanie stawek VAT wobec innych nośników treści chronionych prawem autorskim.

Przypomnijmy w tym miejscu apel naszych polskich noblistów, Wisławy Szymborskiej i Czesława Miłosza, z 1999 roku: „Apelujemy o bezterminowe utrzymanie zerowej stawki podatku VAT dla książek i czasopism. Państwo, w którym ponad połowa obywateli nie przeczytała w ubiegłym roku żadnej książki, nie powinno czerpać korzyści z opodatkowania słowa drukowanego”.

Z poważaniem

Dr Piotr Marciszuk
Prezes PIK
Wiceprezydent Federacji Wydawców Europejskich

GLK. Informacja nadesłana

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.