fesstiwal słowa w piosence
--

Recenzja: Współczesny Feniks

Recenzje [27.03.14]

Mały niepozorny tomik w którym poeta ukazuje wielkość i siłę poezji w krótkich zwięzłych wierszach. Są to wiersze -opowiadania, migawki, fragmenty, obrazy- miniatury które mimo fragmentaryczności same dla siebie są całością.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Każdy wiersz jest zamkniętą filigranową bryłą a jednocześnie fragmentem większej całości zatytułowanej „Roth. Nowy testament”. W tytule pojawia się postać tajemniczego Rotha, który na poetyckim i metaforycznym poziomie jest autorem tej książki. Kamiński tworzy postać – poetę, która nie tylko pisze te wiersze ale również występuje w tych wierszach. Te krótkie wiersze – opowiadania zamykają się w 33 tekstach. Liczba 33 jest tutaj nieprzypadkowa. Jak sam tytuł wskazuje Nowy testament, jest jakimś nowym podejściem do poezji, do egzystencjalnej postawy, aż wreszcie do liryki. Wiersze z tej książki bronią się nie tylko subtelną i wysmakowaną liryką, ale prawdą egzystencjalną. Są przejmujące i nie maskują się, po prostu opowiadają prawdę ludzkich losów. Poezji niekiedy brakuje szczerości lub jest nie na miarę rzeczywistości. Tomik Kamińskiego przełamuje stereotypy pisania o trudnych, bolesnych i drastycznych zdarzeniach. W tomiku obcujemy przez 33 teksty z dramatem holokaustu. Może dlatego pojawia się liczba 33 i słowo „testament” by porównać holokaust do męki, śmierci i zmartwychwstania. „zniszczono ich domu ich świat wdeptano w ziemię dlatego ciągle odradzają się z prochów”. Jest w tym paradoksalne i zaskakujące przesłanie, że jedynie cierpienie, śmierć, ból, utrata zasługuje by powstać na nowo. Powstać, zmartwychwstać, odrodzić się.

Tomik otwiera wiersz zatytułowany „Prolog”, w którym poeta zaprasza czytelnika do lektury, ale nie zwykłej książki ale Księgi, której otwarcie jest jak otworzenie się z ciemności na światło. „jeżeli zechcesz czytać zostaniesz odczytany” jakby czytelnik stawał się wierszem który trzeba odczytać, a tekst księgi tym co pisze czytającego. To ciekawe podejście, tekst piszący czytelnika, który nie ma odczytać tekstu ale samego siebie. Poeta przywołuje migawki z tragedii narodu żydowskiego. Jest to jednak jedynie maska historyczna, bo tomik ukazuje czym jest dramat eksterminacji jako destruktywnej siły, która niszczy i czym jest poezja i liryka, dzięki której godność i kondycja ludzka może być uratowana. Uratowana to znaczy pozostająca nadal wrażliwą i delikatną strukturą jakiegoś ja. Kamiński dokonuje szczególnego zabiegu poetyckiego jako autor tworzy autora tego tomiku, nadając mu imię Roth, który jako żyd powołuje się w swoich poetyckich wypowiedziach na tragedię holokaustu. Drastyczną pamięć tego doświadczenia opowiada wierszami. Kolejne wiersze tworzą narrację liryczną i posiadają tytuły, które przywołują imiona lub nazwy świąt żydowskich. Imiona – tytuły niczym bohaterzy tej książki pojawiają się jak postacie dotknięte tragedią w tym teatrze cieni, którzy mówią o swoim losie wypowiadając pewnego rodzaju kwestie poetyckie, jakby na dramatyczne wydarzenia nie było innego języka jak tylko język poezji. Trzeba dodać, że imiona w hebrajskim są nie tylko imionami ale mają swoje znaczenia, co dodatkowa jest walorem i głębią tego tomiku. Roth imionami – tytułami i nazwami świąt żydowskich próbuje odnaleźć samego siebie. Jakby w nadawaniu imion kolejnym bohaterom tomiku próbował odnaleźć swoje imię. Są to imiona – losy. A losy są tak drastyczne i traumatyczne że jak w wierszu Kadysz trudno „pogodzić świat żywych i zmarłych” te dwa światy zacierają się w jeden świat w obliczu bolesnych doświadczeń. Jakby tylko zmarli mogli udźwignąć ciężar tych doświadczeń. Spalono ich domy./Wdeptano cały świat w ziemię./Zmieniono w pochodnie/ dzieci i żony./Dlatego dzisiaj/ odradzają się z popiołów, i pomimo, że pozostają tylko popioły płonąca świeca nigdy nie zgaśnie. Popioły to coś umownego, zewnętrznego, co ulega zniszczeniu czy eksterminacji. Płomień świecy to światło prawdy, które nie można ani odebrać ani zniszczyć. Są to też wiersze o tułaczce wewnętrznej jakby Ziemię Obiecaną zastąpiła terra incognito, która ukrywa się w każdym z nas bez względu na los jaki został przypisany jednostce.

W tomiku pojawiają się dwa obrazy Księgi, tej która pisze czytelnika i tej która jest Niezapisana. Niezapisana księga, która jest księgą tego co nie można wypowiedzieć słowami, jak postacie tego tomiku, którzy żyją niby normalnym życiem ale po doświadczeniach holokaustu ich życie naznaczone jest traumą. Jak choćby tytułowy Roth, który mieszkając w luksusowym domu na noc schodzi do piwnicy czy Zwi, który magazynuje jedzenie w spiżarni na czarną godzinę. Są to najbardziej drastyczne wiersze w tomiku odsłaniając czym bywa krzywda, która pozostawia ślad na całe życie. Bohaterowie tomiku to ludzie naznaczeniu brutalnymi i drastycznymi zdarzeniami. Niekiedy okaleczeni na całe życie. Jak Synagoga której kamienne rany są nie do uleczenia.

Tomik dotyczy losów nie tylko Żydów ale każdego człowieka. ”Nowy testament” to zbiór wierszy, które na nowo opowiadają historię narodu żydowskiego i każdego z nas. Każdy bowiem człowiek ma swoją prywatną Syberię, własny prywatny holokaust, i dramat egzystencji. Dlatego ta książka jest uniwersalna, opowiada dzieje narodu żydowskiego jakby przytaczała wielką metaforę każdego człowieka. Poeta uczy że w dramatyzmie doświadczeń życiowych n a uwagę zasługują najprostsze i może przez to najpiękniejsze rzeczy, zdarzenia, sytuacje jak „warkoczyk Rachel” z wiersza „Mojsze” jakby ocaleniem były proste, szczere, i zwyczajne rzeczy.

Jednym z najpiękniejszych wierszy w tomiku jest „mała Chana”, wiersz zadedykowany wszystkim dzieciom, a mówiący o małej dziewczynce której wszystko odebrano, pozostawiając jedynie cień szklanej góry. Szklana góra która jest w odległej krainie baśni jakby poeta mówił, wszystko co materialne można odebrać, zniszczyć, spustoszyć, jest jednak sfera, która była jest i będzie nienaruszalna, bo dotyczy tego co jest najgłębiej w nas.

Obrazami które przywołuje autor by w opisie krzywdy ukazać siłę delikatność i wrażliwości. Wiersze – opowiadania posiadają zawsze liryczną puentę. Niekiedy zaskakującą, niekiedy wzruszającą. Puentowanie tych małych wierszy – opowiadań jest jak przypowieść w kilku zdaniach którą kończy morał. W przypadku tej książki morałem jest liryczne ukazanie siły poezji. Poeta zmaga się z pamięcią tragedii narodowej którą przeciwstawia czystej liryce, która niby jest bezbronna. Siła krzywdy i bezbronność to dwie podstawowe schematy tych wierszy. Wiersze oznajmujące krzywdę którą się przeciwstawia nie sile ale delikatności. Książka jest zwięzłą całością w której wszystko jest wyważone , nie ma w tej książce miejsca na dopowiedzenia. Liryczna puenta jest jak westchnienie, te wiersze – opowiadania są jak westchnienia, jakby pisane na jednym oddechu. Książka jest zwięzłą całością, w której nie ma wiersza niepotrzebnego. Poezja będąca świadkiem takiej tragedii jak holokaust odnajduje się i swoje miejsce na tle potwornych zdarzeń. Wydawać by się mogło ze nie ma takich słów które by mogły opisać tragedie i dramat ludzki a jednak Kamiński pokazuje że poezja nawet w obliczu śmierci i drastycznych realiów ma racje bytu. Posiada swój język tajemny znany jedynie

Konfrontacja tragedii z językiem poetyckim i poezją okazuje się nie tylko udanym zabiegiem ale również ukazuje, że może poezja i tylko poezja umie sobie poradzić i nazwać taki dramat jak holokaust. Tak jakby wszystko co odebrane lub miejsce odebranego zastąpiła poezja. Liczy się każdy ludzki drobiazg, każdy ludzki gest w tym nieludzkim doświadczeniu. Roth. Nowy testament” jest jednym z najlepszych książek Gabriela Kamińskiego. Poeta w świadomy i doskonały sposób zderza realia rzeczywistości z poezją wzruszeń i delikatnością. Te 33 wiersze to jak powstanie na nowo jakby z krematoryjnych popiołów stary duch rodził się na nowo. Współczesny Feniks to wrażliwość, delikatność, bezbronność, która okazuje się największą siłę w zderzeniu z dramatem ludzkim.

Ewa Sonnenberg

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.