fesstiwal słowa w piosence
--

Recenzja: „Dziennik podróży w przeszłość” Marek Nowakowski

Recenzje [16.07.14]

Zmarły blisko dwa miesiące temu Marek Nowakowski w swojej ostatniej, wydanej pośmiertnie książce „Dziennik podróży w przeszłość” spogląda wstecz, ku własnym początkom, miejscom, ludziom i wydarzeniom które kształtowały go jako przyszłego pisarza. Jest to swoisty prequel, mówiąc językiem filmowym, do wydanej rok wcześniej i znacznie bardziej obszernej książki „Pióro. Autobiografia literacka”.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Autor wracając do wczesnej młodości, bazując na notatkach pozostałych podczas pisania „Pióra”, odświeżeniu pamięci, opisuje trzy najwcześniejsze okresy swojego życia, okres fascynacji marksizmem, późniejszej fascynacji warszawskim światem przestępczym i okres studiów.

Książka powstała z potrzeby podsumowania i utrwalenia doświadczeń, jak powiedział podczas spotkania autorskiego na blisko dwa miesiące przed śmiercią. Jest swoistym Genesis twórczości Nowakowskiego.

We wczesnej młodości, zanim jeszcze osiągnął pełnoletniość, przyszły autor Księcia Nocy i Powidoków czytywał Lenina, Marksa i Stalina, agitował w szkole, jeździł po mazowieckich wioskach z pogadankami i prelekcjami o walce z imperializmem i kolektywizacji rolnictwa. Etap oczarowania komunizmem minął, zastąpiła go fascynacja światem przestępczym, zaczęli go przyciągać drastycznością postaw wykolejeńcy, awanturnicy, mitotwórcy - ludzie żyjący po swojemu, na obrzeżach lub na przekór oficjalnej rzeczywistości. W ich środowisku Nowakowski dostrzegał enklawy wolności. Szemrane towarzystwo zaczęło go wchłaniać do tego stopnia, że trafił na kilka miesięcy do więzienia, za współudział w dość zuchwałej kradzieży.



Zanim wstąpił na najważniejszy, literacki szlak swojego życia, miotał się, gubił, przeżywał liczne wątpliwości, fascynował wieloma tematami. Świat powojenny, trudny, skomplikowany i niebezpieczny kusił wielorako. W młodym przyszłym pisarzu płonęła naturalna potrzeba pasji, wielkiej idei, celu dla którego warto żyć.

Po wyjściu z więzienia zdał maturę i rozpoczął studia na wydziale prawa UW w czasie szczególnie mrocznym, intensywnej indoktrynacji i terroru. Nowakowski opisuje, jak do grona przedwojennych profesorów, wybitnych fachowców wchodzili butni wykładowcy z partyjnego awansu czy resortowego nadania. Podobnie przemieszani byli studenci, wśród których osobną grupę stanowili oddelegowani na studia funkcjonariusze aparatu państwowego przymusu, opisuje całą galerię postaci, karierowiczów, próbujących poprzez gorliwość w nadskakiwaniu nowej władzy załatwić sobie ciepłą posadkę, ale też ludzi o wręcz przeciwnych poglądach, które dla bezpieczeństwa ukrywali, byli tez i tacy, bardzo nieliczni, którzy mówili otwarcie, ponosząc tego konsekwencje. To nie była rzeczywistość która mogła zafascynować i wciągnąć młody, niezależny umysł. Podczas wydarzeń Października 1956 roku zobaczył, jaką potęgą jest protestujący tłum, ale też jak łatwo, po kilku miesiącach względnej swobody, wszystko powraca do represyjnej codzienności.

To chyba właśnie ten moment, jak przyznaje sam autor, wygenerował przeświadczenie i decyzje, ze niezależnym polem wolności której tak pożądał i potrzebował do życia może być dla niego twórczość literacka.

Marek Nowakowski uznawany jest za najwytrwalszego kronikarza powojennej Warszawy, „najwarszawściejszego pisarza” jak powiedział o nim w laudacji Nagrody Literackiej miasta Warszawy z 2010 roku prof. Andrzej Z. Makowiecki, z pasja dokumentującego i zatrzymującego w czasie świat który znika i przemija.

Adam Koszutski

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.