fesstiwal słowa w piosence
--

Miesiąc Spotkań Autorskich: Rikardo Arregi

[11.07.16]

Rikardo Arregi – baskijski poeta, eseista i dziennikarz. Urodził się w 1958 roku w Vitoria-Gasteiz, gdzie studiował filologię baskijską. Ponadto zgłębiał wiedzę w dziedzinie psychologii oraz pedagogiki. Pracował również jako nauczyciel, prowadzi bloga oraz zajmuje się tłumaczeniami.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Podczas spotkania autor przeczytał dziesięć swoich wierszy. Pierwszy przestawiony przez poetę utwór pochodzi z tomiku przetłumaczonego przez Barbarę Stawicką pod tytułem „66 wersów w oblężonym mieście”. Kolejne wiersze pochodziły z tomiku wydanego w Polsce zaledwie trzy miesiące temu. Autor podczas odczytywał swoją poezję w bardzo ekspresyjny sposób, całym sobą opowiadając historie zamknięte w wierszach.

Spotkanie poprowadzone zostało przez Barbarę Stawicką-Pirecką, a tłumaczem był Marcin Kurek. 

 

WIERSZ MNIEJ WIĘCEJ O MIŁOŚCI, VI

Być może dlatego, że zabrakło nam innego

tematu do rozmowy przy stole,

być może dlatego, że właśnie umarł

jeden z nas, mieliśmy dość smutku

i kiedy siedzieliśmy w cieniu bugenwilli, pojawił się temat

naszej przyszłej reinkarnacji,

równie prawdopodobnej co szalonej,

i po kolei zastanawialiśmy się frywolnie,

bo taki charakter mieliśmy, mamy,

co nam przyniesie inne życie.        

 

Ty chciałeś urodzić się jako gwiazda

rocka i koncertować po całym świecie,

i nagle stanąłeś przed nami

i zacząłeś udawać, że grasz gitarową solówkę,

machając głową, na szeroko rozstawionych

nogach. Kiedy przyszła moja kolej,

powiedziałem, że w pośmiertnym życiu

chcę być tą gitarą w twoich dłoniach.

 

Do dziś pamiętam twoje zdziwienie.

 

Barbara Stawicka-Pirecka: Dlaczego baskijski poeta mając do dyspozycji język zapewniający wielomilionową publiczność decyduje się pisać w języku, który może przeczytać tylko milion czytelników? Czy to jest gest patriotyzmu?

Rikardo Arregi: To jest gest ekologiczny. Ekologia zajmuje się zachowaniem całego życia na ziemi. Częścią życia na ziemi są języki.

B. Stawicka-Pirecka: Jak daleko sięga baskijska literatura?

R. Arregi: Pierwsza książka jaką napisano w języku baskijskim pojawiła się w wieku XVI, pierwsza książka drukowana. Istnieją też tradycyjne ballady średniowieczne przekazywane drogą ustną. W wieku XVI Królowa przeszła na protestantyzm i przetłumaczyła Nowy Testament na język baskijski pod koniec XVI wieku. W XVIII, XIX, a nawet XX wieku prądy literackie z Europy miały odzwierciedlenie w literaturze baskijskiej, ale z opóźnieniem.

B. Stawicka-Pirecka: Czy masz baskijskich mistrzów?

R. Arregi: Od kiedy jest Internet każdy na dostęp do literatury światowej. Dzięki temu każdy może czytać Homera, klasyczną poezję chińską, czy polską. Do początku XX wieku baskijska literatura była zakorzeniona w literaturze wiejskiej, okolicznej – motylki, kwiatki.

O utworze „Poeta, który w końcu przyjmuje zlecenie" autor mówi tak: ”Z jednej strony chciałem opisać to co mnie spotyka, motylki mnie naprawdę prześladują. Z drugiej nie chciałem zrobić tego tak wprost. Jest w tym wierszu jeszcze jeden element, który mogą odkryć tylko ci czytelnicy znający język baskijski. Istnieje około 20 słów określających motyla. Odnosi się to do tradycji, która pokazuje, że język baskijski jest piękny i może tak dokładnie opisywać to co jest dookoła.

B. Stawicka-Pirecka: Czy jest cecha charakterystyczna literatury baskijskiej?

R. Arregi: Myślę, że nie. Żyjemy w takim czasie, że trudno zamknąć się na jedną tradycję i się jej trzymać, dociera do nas taka ogromna masa informacji.

 

B. Stawicka-Pirecka: Często pisarze piszą po baskijsku i tłumaczą to na hiszpański. Ty tego nie robisz, dlaczego?

R. Arregi: Nie tłumaczę się sam, bo nie lubię tego robić. Źle się z tym czuję. Mam wrażenie, że musiałbym się przepisać na nowo. Dlatego wolałem, żeby zawsze ktoś inny tłumaczył moje wiersze na hiszpański. Zawsze to byli również poeci, osoby piszące. Ja mogę mieć jakiś wpływ ma przekład. Mówię na przykład, że to słowo mi się nie podoba i może byśmy je zamienili, ale generalnie wolałem zostawić to komuś innemu. Zdarzyło mi się kilka razy, że przetłumaczyłem swój wiersz z baskijskiego na hiszpański, ale wynikało to z tego, że mi się spieszyło.

B. Stawicka-Pirecka: Możesz nam opowiedzieć jak to było, kiedy postanowiłeś przetłumaczyć wiersze Wisławy Szymborskiej na baskijski? Co ci się w tych wierszach podobało?

R. Arregi: Wiele lat temu byłem w księgarni. Razem z przyjacielem oglądaliśmy książki. Zczytywaliśmy raz z jednej, raz z drugiej i w pewnym momencie wpadł nam w ręce tomik Wisławy Szymborskiej, to chyba było jeszcze przed Noblem. Bardzo nam się spodobała. To był oczywiście przekład na hiszpański. Postanowiliśmy, że wybierzemy 10 wierszy i przetłumaczymy je na baskijski. Zdobyliśmy też tłumaczenia na inne języki. Skontaktowaliśmy się też z dziewczyną, z Polką, która studiowała na uniwersytecie w Vitorii. I zrobiliśmy to, przetłumaczyliśmy wiersze.

Felipe Juaristi w taki sposób opisał go w El Diario Vasco: “W tych wierszach są przedmioty: rzeźby, ozdoby przechowywane w muzeach. Świat jest zbudowany na podobieństwo muzeum; wszystko jest spektaklem dla naszych oczu, rozkoszą dla naszych oczu. (…) Wiersze są zmysłowe. Zarażają nas pięknem, którego rzadko mogliśmy spróbować w baskijskiej poezji”. Po polsku ukazała się jego książka (przeł. Barbara Stawicka-Pirecka).

 

POETA W KOŃCU PRZYJMUJE ZLECENIE

 

Kiedy pierwszy raz je zauważyłem,

patrzyłem na nie z lękliwym zdziwieniem,

stało się to na Barranquillo de Don Zoilo,

w Las Palmas, i wyruszyły w drogę

powrotną razem ze mną,

fruwając mi między nogami,

było ich trzy albo cztery, może pięć.

Co dzień rano je spotykałem

w tym samym miejscu, tam w górze,

i każdego ranka powtarzały

swój pochód u mojego boku.

 

Pomyślałem, że mnie o coś proszą,

pewnie o wiersz,

ale nie zamierzałem tego robić,

jeszcze tego brakowało,

żebym obciążył literaturę baskijską

kolejnym wierszem o motylach.

Jeszcze jednym?

W literaturze baskijskiej jest za dużo

ptaków, za dużo motyli.

 

Ale nie poddawały się.

Niewiele wiem o życiu

i cudach motyli,

myślę, że żyją krótko,

dlatego nie mogłem wciąż spotykać tych samych.

Czy te, które miały umrzeć,

przekazywały to młodym?

To były małe motyle, białe,

ani nie najładniejsze, ani nie przyciągające wzroku.

Zapomniałem o nich, kiedy opuściłem wyspę.

 

Ale one nie zapomniały o mnie,

bo wciąż mi się objawiały

we wszystkich zakątkach globu.

Przestraszyłem się, widząc je obok Arbanasi,

jak lecą przy drodze do Wielkiego Tyrnowa,

między moimi nogami, jak miały w zwyczaju,

małe i straszne, i białe motyle.

Pomyślałem, że muszą korzystać z bardzo wyszukanego

systemu informacji,

niewątpliwie coś genetycznego,

który pozwala przekazywać uparcie

absurdalne zlecenie:

poprosić o wiersz Rikardo Arregiego,

poprosić o wiersz Rikardo Arregiego.

 

Zapomniałem o wypadku w Arbanasi,

ale obecność motyli

nadal się mnożyła

w termach w Daymán,

na ulicach Sežany, później

w miejscu zwanym Bradway,

padało, a one waliły w szybę,

prosząc o wiersze i schronienie.

Tamten raz był najstraszniejszy.

Tel-Awiw, Broadstairs, Ea,

Florianópolis, Saint-Girons, Pendueles.

Zwyczajne motyle, białe i malutkie,

te same miniaturowe motylki co zawsze,

fruwające dokoła moich stóp.

 

Dziś wreszcie ustępuję

i piszę dla nich wiersz.

Nowoczesna literatura baskijska

wybaczy mi, że się poddałem.

Jedną tylko mam do nich prośbę:

pojawiajcie się wciąż, nie przestawajcie,

gdziekolwiek to będzie, nie przestawajcie,

pojawiajcie się nadal,

zwyczajne motyle, białe i malutkie.

 

 

 

Patrycja Jarosz

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.