fesstiwal słowa w piosence
--

Andy Rottenberg - Sztuka w Polsce 1945-2005

Książki, Recenzje [21.02.07]

Dzieło Sztuka w Polsce 1945-2005 Andy Rottenberg, to znakomita praca dokumentująca i sytuująca względem siebie niezwykle precyzyjnie, jeśli użyć tu takiego terminu, wszelkiego rodzaju tendencje, nurty i kierunki, jakie występowały lub występują we współczesnej polskiej sztuce. Jest to praca unikalna z jednej strony ze względu na jej rozmach, z drugiej zaś niezwykle zwięzłą i konkretną informację, co przy delikatnej materii jakiej dotyka, stawia ją poza wszelką konkurencją w tej dziedzinie.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Ze słowa wstępnego prof. Marii Poprzęckiej dowiadujemy się, że jest to zgoła pierwsza praca tej rangi dokumentująca osiągnięcia współczesnej sztuki polskiej ostatnich 60 lat.

To także ważna i odważna próba uporządkowania różnych tendencji twórczych, szkół zawiązywanych ex post lub będących świadomą opozycją do lansowanej przez państwo polityki, a także hierarchizacją towarzyszących jej odbiorowi wartości estetycznych.

Część krytyków czy też ludzi czynnie związanych ze współczesną sztuką może zarzucić Autorce pewne luki czy też brak pewnych zjawisk lub też nazwisk, ale jest to jej własna autorska wizja, tego, co w polskiej sztuce było ważne, a także zauważalne poza granicami naszego kraju. I myślę, że można jej to wybaczyć biorąc to na karb pewnych ograniczeń edytorsko-wydawniczych.

Sztuka współczesna będąc niezwykle dynamiczną materią, poddana twórczym eksperymentom, zrasta się ze swoim twórcą, tworząc jeden żywy organizm, a ten pod wpływem zewnętrznych impulsów, kiedy osiągnie stałe nasycenie i inspirację, przemienia się w osobny styl, kierunek czy szkołę. Współczesna sztuka czerpie najczęściej swoją siłę z ciągle zmieniającej się rzeczywistości, a także twórczej refleksji towarzyszącej przemianom obyczajowo-kulturowym. To one przetworzone stają się planem twórczym na którym "pożywia" się osobowość artysty.

Sztuki plastyczne w całej swojej różnorodności gatunkowej: od tradycyjnego malarstwa sztalugowego, sztukę abstrakcyjną, eksperymenty formalne po akcje typu ambalage czy enviroment składają się na bogatą współczesną paletę artystycznej wypowiedzi.

Polskie życie artystyczne poddane po 1945 roku wszechstronnej kontroli państwa, z jednej strony walczyło o swoją twórczą niezależność, z drugiej starało się wyjść na przeciw światowym tendencjom, włączając się mimo ideologicznej blokady w obieg europejskiej kultury.

Krótki romans arystów z socrealizmem i jego polską wykładnią można potraktować jak "wypadek przy pracy", który w wielu momentach przyniósł zgoła odmienny skutek - przekształcenie jej w indywidualną drogę twórczą, której towarzyszyły nieustanne poszukiwania formalne. To było dane tylko największym artystycznym indywidualnościom: Andrzejowi Wróblewskiemu, Wojciechowi Fangorowi, Tadeuszowi Brzozowskiemu, Aleksandrowi Kobzdejowi, Alinie Szaposznikow, Tadeuszowi Mikulskiemu, Jerzemu Nowosielskiemu. Silne związki polskiej sztuki z europejskim modernizmem i awangardą dodatkowo złagodziły te ideologiczne zabiegi, a nazwiska takich "mistrzów", jak Władysław Strzemiński, Jonasz Stern, Marian Bogusz, Zbigniew Dłubak, Henryk Stażewski, Tadeusz Kantor, gwarantowały, że ich wiedza, mądrość i twórcza inspiracja nie pójdą na marne.

Mimo początkowego formalnego odcięcia od wielkich światowych festiwali sztuki, polska współczesna szkoła po 1956 roku zdynamizowała swoje dokonania. Do wiodących ośrodków Warszawy, Krakowa, Łodzi dołączają Wrocław, Poznań, Gdańsk, Lublin, a także mniejsze takie jak Elbląg, Kalisz. Festiwale sztuki w Zielonej Górze, plenery w Osieku, sympozja w Puławach, biennale w Elblągu dopełniały mapy artystycznej stanowiąc swoisty przewodnik po dokonaniach lat 60 - 80.

Nie odcinając się od swoich ontologicznych źródeł, sztuka polska penetrowała każdy zakamarek ludzkiej aktywności i duchowości. Happeningi i ambalaże Kantora, "żywe obrazy" Łodzi Fabrycznej, a później Kaliskiej, monumentalne rzeźby Szapocznikow, "przedmioty znalezione" i "chorągwie" Hasiora, "abakany" Magdaleny Abakanowicz, akcje Jerzego Beresia i twórczość Natali LL Lachowicz, "utorowały" drogę w świadomości głównie jej odbiorców późniejszym dokonaniom Bałki, Dwurnika, Warpechowskiego, Klamana, Kozyry, Opałki, Libery i wielu innych.

Miejsca, w których ożywała i konsekrowała się współczesna sztuka, takie jak galerie, muzea - warszawski "Arsenał", " Zachęta", "Zapiecek", Galeria "Foksal", ", krakowskie "Krzysztofory", galeria "EL", wrocławska "Awangarda", tworzyły żywy krąg, w którym gromadziła się publiczność. Wrażliwa, chłonna, ciekawa wszystkich nowinek, powodowała, iż polska współczesna sztuka nie działała w społecznym odosobnieniu. Te związki między twórcami a odbiorcami scementowały lata ’80-90-te, kiedy to w stanie wojennym kościoły, domy katechetyczne stawały się przechodnimi, "wędrującymi" galeriami sztuki.

Ten ciągły aktywny udział wspołczesnej polskiej sztuki w życiu politycznym i społecznym zaawocował tym, iż nie podlega ona formalnemu skostnieniu. Żywy odbiór dokonań artystów polskich na światowych festiwalach sztuki w Sao Paulo, Kassel, Wenecji dowodzi, że mimo pokręconej historii i niekonwencjonalnych jej losów, jest ciągle, poprzez dokonania wybitnych indywidualności, gotowa nas zaskakiwać, zmuszając do myślenia, do wewnętrznego buntu przeciw miałkości komercji i kiczu.

Największą wartością pracy Andy Rottenberg jest jej obrazowość. Unikalne wręcz reprodukcje ilustrujące książkę uwodzą nas swoją interpretacyjną wnikliwością. Praktycznie nie wychodząc z domu przekraczamy podwoje wielkiej galerii grupującej sześcdziesięcioletnie dokonania krajowej czołówki współczesnych artystów. Warto ten spacer powtarzać, gdyż bądżcie pewni, za każdym razem odkryjecie coś na nowo.


Anda Rottenberg, Sztuka w Polsce 1945-2005, Wydawnictwo Stentor, Warszawa 2006, format: B5, liczba stron: 472, oprawa: miękka, ISBN: 83-89315-57-2, cena katalogowa: 58.00 zł

Gabriel Leonard Kamiński

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.