fesstiwal słowa w piosence
--

Nobliści pod choinkę

Nagrody [11.12.09]

...czyli lektura dla wymagających. 1. Herta Müller, "Głód i jedwab" to zbiór esejów tegorocznej noblistki to przejmująca kronika czasów dyktatury.

Dział Prawo Autorskie sponsoruje ZAIKS

Herta Müller - córka byłego SS-mana i Niemki zesłanej do Rosji, wychowana w Rumunii epoki Ceauescu, rozdarta między "rodzinnym" językiem niemieckim banackiej wsi a "państwowym" rumuńskim, wreszcie emigrantka - demaskuje i obnaża mechanizmy władzy wprzęgnięte w proces zawłaszczania i niszczenia jednostek.

Teksty te powstały na początku lat 90., kiedy upadek komunizmu był wydarzeniem stosunkowo bliskim. Dziś problemy, które poruszają, nie są już tak aktualne, ale pozostały cennym świadectwem minionej epoki. Napisane z dziennikarskim niemal zaangażowaniem, w pierwszej osobie, ale niepozbawione charakterystycznego dla autorki poetyckiego stylu, mają w sobie siłę przeżytego na własnej skórze doświadczenia (pisarka, prześladowana przez władzę, musiała wyemigrować do Niemiec).

Jednak osobiste traumy noblistki nie są rozdzieraniem szat nad własnym losem. To przede wszystkim punkt wyjścia do refleksji na temat mechanizmów władzy w państwie totalitarnym, także refleksja o tym, jak bardzo społeczeństwo, które się z totalitaryzmu wyzwoliło, zostało wyjałowione, jakie spustoszenia poczyniło 40 lat wprowadzania w życie nieludzkich, utopijnych idei.

Doskonała książka, aby niektórym przypomnieć, a innym uzmysłowić, jak wielkie szczęście mamy, ponieważ żyjemy 20 lat w zupełnie innej, choć przecież nie idealnej rzeczywistości.

2. Elfriede Jelinek, Pianistka

Głośna powieść austriackiej pisarki Elfriede Jelinek, rozsławiona i spopularyzowana dzięki ekranizacji Michaela Hanekego o tym samym tytule, równie mistrzowskiej co książka.

Jelinek nie zwykła rozpieszczać ani swoich czytelników, ani bohaterów. Bezlitosna w swoich spostrzeżeniach, ostra i bezkompromisowa, znana jest z demaskowania powierzchowności i rozpadu więzi rodzinnych i społecznych.

Bohaterką jej książki jest prawie 40-letnia Erika, która stopniowo pogrąża się w autodestrukcji - odwiedza zakazane rejony Wiednia, kina porno, miejsca schadzek. Jest gruntownie wykształconą nauczycielką muzyki, ambasadorką tzw. kultury wysokiej. Jednocześnie pozostaje w dziwnym, symbiotycznym związku z matką, pełną zahamowań i chorych obsesji samotną kobietą, która nigdy nie zaznała prawdziwego uczucia. W życie Eriki niespodziewanie wkracza młody, atrakcyjny mężczyzna, co staje się początkiem dramatycznych wydarzeń.

Tytułowa pianistka zdaje się być w rękach autorki metaforą Austrii, zakłamanej i pełnej niezaleczonych traum z przeszłości. W wielu swoich książkach Jelinek demaskuje ojczyznę jako z jednej strony kraj Beethovena, Haydna i Mozarta, a z drugiej Hitlera. Jako kraj, który nigdy nie rozliczył się ze swojego udziału w nazistowskiej zbrodni.

Doskonale napisana, obrazoburcza i miejscami drastyczna, wstrząsająca i niepozostawiająca obojętnym - lektura obowiązkowa dla wymagających czytelników.

3. Imre Kertesz, Kadysz za nienarodzone dziecko

Nawet jeśli mówię o czymś zupełnie innym, mówię o Auschwitz
- pisał o sobie Imre Kertesz. Więzień obozów Auschwitz i Buchenwald, węgierski pisarz żydowskiego pochodzenia jest najbardziej znany jako autor "Losu utraconego" - arcydzieła wśród licznych tekstów mówiących o Holocauście.

Jego "Kadysz za nienarodzone dziecko" obok "Fiaska" oraz "Losu utraconego" to, za określeniem krytyków, tzw. "trylogia ludzi bez losu". Wszystkie te powieści łączy postać bohatera, który zmaga się z życiem napiętnowanym doświadczeniem Zagłady.

W "Kadyszu" jest nim dojrzały mężczyzna, który nie potrafi wyzwolić się ze wspomnień o przeżytym doświadczeniu obozu i dlatego nie godzi się, by zostać ojcem. Staje się to główną, choć nie jedyną przyczyną rozpadu jego małżeństwa.

Snując monolog wewnętrzny, rozważa istotę pamięci - jej konieczność, a zarazem nieszczęście. Proces pisania, nieustanna praca okazuje się być dla niego jakimś rodzajem ocalenia i sposobem na życie, które po Auschwitz wydaje się niemożliwe. Książka, bez której literatura na temat Holokaustu nie mogłaby się obejść.

K.P. emetro.pl

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników Portalu Księgarskiego,
nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść i zastrzegamy sobie prawo do usunięcia komentarza bez podania przyczyny.
Zasady umieszczania komentarzy w Portalu Księgarskim.
Widzisz naruszenie zasad – zgłoś to redakcji (redakcja@ksiazka.net.pl).

Dodaj komentarzy

Adding an entry to the guestbook
CAPTCHA image for SPAM prevention
 
Serwis używa plików cookie, które są niezbędne do komfortowego korzystania z portalu, m.in. utrzymania sesji logowania. Możesz w dowolnej chwili zmodyfikować ustawienia cookie w swojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj informacje o cookie.